De .nl-zone groeide in 2008 met netto 495.673 domeinnamen, passeerde in juli de mijlpaal van 3 miljoen en behoort daarmee tot de top vier landendomeinen ter wereld. Om de positie van top class registry te behouden en uit te bouwen, lag de focus in 2008 vooral op de kwaliteit van de dienstverlening met als gevolg concentratie op onze kerntaken, schrijft SIDN.

Dit jaar heb ik voor de samenvatting van het jaarverslag 2008 van SIDN uit zowel de terugblik op 2008 als de plannen voor 2009 10 interessante punten gepakt, welke zoveel mogelijk niet bekend of onvoldoende belicht waren. Een volledige terugblik op al het nieuws over SIDN in 2008 is te vinden in dit jaaroverzicht over SIDN in 2008.

10 punten uit terugblik op 2008

1. In 2008 is SIDN gestart met het outsourcen van de automatisering die niet direct de kerntaken als registry raakt.
2. SIDN medewerkers gaven hun werkgever in 2007 een 7,2 op algemene tevredenheid en medewerkers waren toen vooral erg positief over hun werkzaamheden, beloning en arbeidsomstandigheden. Eind 2008 werd het onderzoek herhaald en als gevolg van diverse acties bleek de algemene tevredenheid verder te zijn toegenomen tot een 7,6. Belangrijk hierbij waren de verbeteringen die zijn doorgevoerd op organisatieniveau en de stijl en aanpak van leidinggevenden. Op beide aspecten is de beoordeling van medewerkers nu hoger dan de benchmark.
3. Een door SIDN ontwikkelde DNS-Crawler is door registrars zeer positief ontvangen. De DNS-Crawler verschaft inzicht in de kwaliteit van de .nl-zonefile en in de kwaliteit en volledigheid van de door registrars beheerde DNS-gegevens. De periodieke online rapportage stelt registrars in staat een en ander te monitoren en waar nodig gerichte maatregelen te nemen.
4. In 2008 is in samenspraak met registrars een normenkader opgezet volgens industriestandaards als voorbereiding op de invoering van registrar-accreditatie in 2009. Accreditatie zal bijdragen aan de verhoging en borging van de kwaliteit in de totale keten.
5. Een ‘software risk assessment’ kwalificeerde DRS4 als een goede basis voor de ondersteuning van de processen van SIDN. Geadviseerde verbeteringen worden doorgevoerd, voordat met de bouw van de EPP-applicatie wordt gestart. De bouwtijd van deze interface zal hierdoor worden bekort en de ontwikkelings- en implementatiekosten zullen beduidend lager zijn.
6. Productie- en backup-systemen van SIDN zijn gespreid over drie locaties. Binnen deze driehoek is het kantoor van SIDN command en controlcenter. In geval van calamiteiten kunnen deze taken vanuit elke willekeurige plek worden verricht. De netwerkstructuur werd vereenvoudigd om eenvoudiger tussen locaties te kunnen switchen, wat de continuïteit van de .nl-zone ten goede komt. De continuïteit van DNS werd verder geborgd door vervanging van DNS-servers door IPv6-ready serverclusters.
7. Eind 2008 werd het contract getekend voor een uitwijklocatie voor het kantoor van SIDN. Bij verlies van de faciliteiten in het huidige kantoor zijn binnen vier uur werkplekken voor customer support beschikbaar en kan binnen een etmaal worden opgeschaald naar vijftig werkplekken.
8. Bij het opsporen en verhelpen van problemen in systemen en processen wordt gewerkt volgens de internationale ITIL-procedures. ITIL (Information Technonoly Infrastructure Library) is een systematiek voor de procesgerichte benadering van ICT-beheer.
9. Uit security audits van PricewaterhouseCoopers bleek dat het managementsysteem rond informatiebeveiliging nog aangescherpt dient te worden als SIDN wil voldoen aan alle normen van ISO 27001/2. In samenwerking met de auditors is een plan van aanpak opgesteld om te komen tot volledige compliance, en waarschijnlijk certificering, op deze standaard. In de tweede helft van 2008 is begonnen met de uitvoering van dit plan.
10. Om bestaande kennis te delen en beschikbaar te maken voor minder draagkrachtige academici was SIDN in het afgelopen jaar sponsor van de Summer School on Internet Governance (SIGG) in Duitsland. Hier werd diepgaand en gestructureerd inzicht gegeven in de diverse internet beleidsaspecten. Voor twee studenten uit ontwikkelingslanden maakte SIDN deelname mogelijk.

10 punten uit de plannen voor 2009

1. Twee ontwikkelingen zijn in 2009 van doorslaggevende betekenis. Voor ENUM wordt 2009 het jaar van de waarheid. Alles hangt af van de mate waarin derden, gestimuleerd en gesteund door SIDN, in staat zullen zijn relevante toepassingen voor ENUM te identificeren en te ontwikkelen. Daarnaast kan het TLD-landschap ingrijpend veranderen als de TLD-root opengaat en toegankelijk wordt voor een nog onbekend aantal nieuwe TLD’s.
2. Om een top class registry te blijven zal SIDN in 2009 nieuwe producten en diensten rond .nl introduceren teneinde optimaal tegemoet te komen aan gevarieerde klantbehoeften in de markt. Kennis van en inzicht in marktbehoeften, drijfveren, concurrentieverhoudingen en dergelijke wil SIDN verkrijgen via gericht marktonderzoek en internationale benchmarking.
3. In 2009 introduceert SIDN een mediation service, gekoppeld aan de geschillenregeling. Bij geschillen over domeinnamen (bijvoorbeeld merkrecht) zet eerst een gespecialiseerde mediationmedewerker van SIDN zich in om partijen tot elkaar te brengen. Leidt dat tot resultaat, dan kunnen partijen zich de gang naar de geschillenbeslechter besparen. De mediation service is kosteloos voor de betrokken partijen.
4. Deze marktstimulerende campagne “Claim je domein” die vorig jaar startte, wordt in 2009 geëvalueerd, waarbij ook marktpartijen zoals registrars worden betrokken. Op basis van de uitkomsten wordt de campagnestrategie voor 2009 uitgezet.
5. Kwalitatief hoogwaardige ondersteuning, klantgerichtheid en samenwerking op het niveau van ketenkwaliteit zijn de uitgangspunten voor 2009. Zo zal SIDN een nieuw CRM systeem implementeren dat gegevens van registrars centraal beheert en beschikbaar maakt, waardoor klantkennis en daardoor serviceverlening worden geoptimaliseerd. Ook een nieuwe, uitgebreide telefooncentrale, call routering en het monitoren van de opvolging van berichten en gesprekken passen in dit kader van kwaliteitsverhoging en klantgerichtheid.
6. In het lopende jaar wordt registrar-accreditatie ingevoerd. SIDN streeft naar een kwalitatief hoogwaardig .nl-product. Hierin speelt de dienstverlening van SIDN een grote rol, maar daarnaast is de ervaring van een houder met zijn registrar ook zeer bepalend. In samenspraak met registrars zijn in 2008 de minimum (kwaliteit-)eisen vastgesteld.
7. In 2009 doet SIDN onderzoek naar de behoefte en relevantie van nieuwe diensten, zoals een dedicated registrar Whois, een IS-functionaliteit op basis van DNS en bijvoorbeeld anti-typo squatting. Registrars zullen bij de ontwikkeling worden betrokken. In de uitvoering van haar kerntaken verricht SIDN bepaalde deeltaken, zoals het management van nameservers. In 2009 wordt onderzocht welke (deel)taken en activiteiten SIDN als specifieke diensten separaat kan ontwikkelen en aanbieden. Een voorbeeld daarvan zijn anycast nameserver clouds.
8. Uit onderzoek is duidelijk geworden dat doorontwikkeling van het eigen DRS-systeem van SIDN een betere optie is dan de aanschaf en implementatie van een alternatief registratiesysteem. SIDN zal de DRS-EPP ontwikkeling in 2009 voortvarend ter hand nemen. Echter niet zonder de nodige zekerheden in te bouwen.
9. SIDN zet zich in 2009 actief in bij het ondersteunen van onderzoek en ontwikkeling voor een beter implementeerbaar DNSSEC. Concreet zal SIDN zich daarbij focussen op het bijdragen aan betere open source tooling voor DNSSEC. Het oplossen van DNS-kwetsbaarheden met DNSSEC vereist een breed draagvlak, zowel nationaal als internationaal. SIDN zal daarom actief deelnemen aan relevante netwerken en partnerships om het maatschappelijk draagvlak voor DNSSEC te vergroten.
10. SIDN wil een actieve rol spelen in de toepassing van de gedragscode Notice & Take Down (NTD) die in 2008 werd gerealiseerd. In 2009 zal SIDN intensief samenwerken met opsporings- en meldinstanties, de code continu onder aandacht van registrars brengen en deze ook internationaal als voorbeeld voor collega registries aanbevelen.SIDN wil een actieve rol spelen in de toepassing van de gedragscode Notice & Take Down (NTD) die in 2008 werd gerealiseerd. In 2009 zal SIDN intensief samenwerken met opsporings- en meldinstanties, de code continu onder aandacht van registrars brengen en deze ook internationaal als voorbeeld voor collega registries aanbevelen.

Het volledige SIDN jaarverslag 2008 is hier te lezen (pdf).

SIDN heeft haar jaarverslag en jaarrekening over 2008 gepubliceerd. Dit jaar publiceer ik mijn samenvatting  in twee delen. In dit deel de samenvatting van de jaarrekening van SIDN. Waaronder ook de bezoldiging van de top van SIDN. Morgen volgt de samenvatting van het jaarverslag.

Omzet in 2008
In 2008 heeft SIDN een netto-omzet van 12.624.156 euro behaald, een toename van 20 procent  in vergelijking met 2007. De belangrijkste bijdrage aan de omzet van SIDN wordt geleverd door abonnementen op .nl-domeinnamen (11.338.388 euro), deelnemersbijdragen (1.320.407 euro), nieuwe registraties (405.762 euro) en mutaties (206.098 euro).

Daarnaast zien we in de omzet van SIDN ook de vooral door kleine deelnemers gewraakte kortingsregeling terug. Totaal heeft SIDN met terugwerkende kracht over heel 2008 aan de grootste SIDN deelnemers 163.165 euro korting gegeven (1,2% van de totale omzet). Ter vergelijking de 5% betalingskorting voor deelnemers die per automatische incasso betalen kostte SIDN in 2008 maar liefst 513.677 euro (3,9% van de totale omzet!).

Uitgaven in 2008
SIDN heeft in 2008 ook veel geld uitgegeven. De belangrijkste kostenpost van SIDN zijn personeelskosten die in 2008 4.083.153 euro bedroegen. Dat komt neer op een afname van 7%, voornamelijk doordat SIDN minder tijdelijk personeel heeft ingehuurd. De overige bedrijfskosten van SIDN bedroegen in 2008 4.935.889 euro (+37%) De belangrijkste kostenpost in 2008 waren marketing- en communicatiekosten (1.138.748 euro), terwijl deze in 2007 nog 243.834 bedroegen (+368%). Verder valt de post “Advieskosten vervolgreleases nieuw geautomatiseerd systeem” op, waar 829.385 euro aan is uitgegeven (-15%).

Nettoresultaat 2008
In 2008 boekte SIDN een netto bedrijfsresultaat van 1.922.879 euro. Dit is aan de algemene reserve van SIDN toegevoegd, dat op 31 december 2008 daarmee 11.741.062 euro bedroeg.

Wat verdient de top van SIDN?
Er is veel te doen om de salarissen van bestuurders in de semi-publieke sector. Naar mijn oordeel behoort SIDN hier ook toe. SIDN publiceert in haar jaarrekening het salaris van haar bestuurder en commissarissen. De bestuurder van SIDN (Roelof Meijer) ontving in 2008 181.000 euro aan bezoldiging. Dit is iets boven de balkenendenorm.  De bezoldiging van de bestuurder omvat een jaarlijkse arbeidsbeloning, bonus, toegekende pensioenrechten en (onkosten)vergoedingen. Tevens is een leaseauto ter beschikking gesteld. De Raad van Toezicht bestond uit 7 personen die gezamenlijk 87.000 euro aan bezoldiging ontvingen.

De volledige jaarrekening 2008 van SIDN is hier te lezen (pdf).

Iljitsch van Beijnum, auteur van het BGP- en IPv6-boek, kijkt elk jaar in januari terug naar het aantal uitgegeven IP-adressen.  In 2008 stond de teller ongebruikte IP-adressen op 1.122,85 miljoen. Op 31 december waren er nog 925,58 miljoen vrije IP-adressen. Wereldwijd zijn er dus 197,27 miljoen nieuwe IP-adressen toegewezen in 2008, waarbij de utilisatie gestegen is van 69,7 naar 75,3%, zo schrijft Iljitsch van Beijnum op Arstechnica.

Het hele blok IP-adressen wordt beheerd door de IANA (Internet Assigned Numbers Authority), wat een onderdeel is van de ICANN. Zij geven delen van de gehele IPv4 brei uit aan de zogenoemde RIR’s (Regional Internet Registry’s) in subnetten van 16,777,216 IP-adressen, ook wel een /8 genoemd. Er zijn in totaal 256 /8-blokken beschikbaar, waarbij enkelen niet geschikt zijn voor uitgifte en enkele in zijn geheel zijn toegekend aan een organisatie. Anderen zijn of uitgegeven aan een RIR, of nog vrij voor uitgifte.

De onderstaande tabel geeft het aantal blokken en de groei weer:

Delegated    Blocks  +/- 2008   Addresses      Used     Available
to/status                                 (in millions)

AfriNIC         2                 33.55        9.18      24.37
APNIC          30       +4       503.32      454.36      48.96
ARIN           31       +4       520.09      446.06      74.03
LACNIC          6                100.66       68.88      31.78
RIPE NCC       26                436.21      423.65      12.56
LEGACY         92       +1      1543.50     1363.29     180.21
UNALLOCATED    34       -9       570.43                 570.43

Totals        221               3707.76     2765.42     942.34

Bovenstaande tabel laat zien dat de RIPE, het Internet Registry voor Europa en delen van Azië, binnenkort weer  bij de IANA mag aankloppen voor de toewijzing van een nieuw subnet. Ook zien we een blok IP-adressen dat nieuw op de Legacy lijst gekomen is. Dit was het oude 7.0.0.0/8 blok dat van US DoD (defensie) was. Deze staat nu ‘anoniem’ als ‘administered by ARIN’ te boek.

Als we naar de top-15 van grootverbruikers kijken, worden de gegevens interessanter. De VS blijft koploper met liefst 52,4% van het totaal aantal beschikbare adressen toegekend, waaronder een grote hoeveelheid ‘letacy’ ruimte. (grote overheden en bedrijven met een hele /8, uitgegeven aan de begintijd toen niemand dacht dat IPv4 adressen ooit op zouden raken, RtH.). Dit lijkt veel, maar enkele jaren terug zat de VS op 60%. Door enkele oude ‘legacy’ blokken vrij te maken, is de VS gezakt naar slechts 52,4%.

Ook groei bij uitgegeven IPv6 adressen
We kijken – natuurlijk – ook nog even verder naar het aantal uitgegeven IPv6 adressen. Ook hier zien we gelukkig een grote groei. IPv6 adressen worden per subnet van /32 uitgegeven aan providers. Zo heeft ISP-Services in Doetinchem bijvoorbeeld 2001:968/32 toegewezen gekregen, terwijl BIT het blok 2001:7b8/32 heeft. Een /32 blok van IPv6 adressen, bevat miljoenen adressen die providers kunnen doorgeven aan hun eindgebruikers. In het geval van ISPam.nl is het IPv6 adres 2001:968:182::60/64, dat provider PCextreme via een reverse proxy op haar fallback-servers gekoppeld heeft aan het IPv4 adres van ISPam.nl.

Het totaal aantal uitgegeven /32 subnetten in 2008 is bijna verdubbeld in vergelijking met het voorgaande jaar. Op 1 januari 2009 stond de teller op 1004 uitgeven subnetten, terwijl dit een jaar eerder nog op 550 subnetten lag. Gemakshalve praten we bij IPv6 over uitgegeven blokken en niet over het daadwerkelijk aantal uitgegeven Ipv6 adressen, omdat het anders een onvoorstelbaar groot getal zal zijn, ergens rond de 81 miljard.

Het complete rapport van Iljitisch is op deze website te bekijken. Ook heeft hij een overzicht gemaakt voor de Ipv6 adressen, dat hier te zien is. Voor mensen die meer over het gebruik van IPv6 willen weten, wijs ik nogmaals op het praktijkgerichte seminair dat BIT zal organiseren in Ede. Aanmelden kan nog enkele dagen.

In 2008 is er veel gebeurt in en rondom de ISP-sector, maar ook bij ISPam.nl zelf is er het nodige gebeurt en veranderd. In dit overzicht zetten we de belangrijkste ontwikkelingen uit 2008 op een rij en de plannen die we met ISPam.nl hebben in 2009 uiteen.

Nieuw design voor ISPam.nl
Het knaloranje design van ISPam.nl dat vanaf het begin werd gebruikt was niet meer van deze tijd. Daarom is ISPam.nl in 2008 geupgrade naar ISPam.nl 2.0, waarbij het volledige design is veranderd in het design zoals het nu is. Al zijn we ondertussen al weer een beetje op het nieuwe design uitgekeken, dus wellicht volgt er in 2009 weer een paar kleine aanpassingen.

1.000ste artikel op ISPam.nl
Een van de belangrijkste mijlpalen in 2008 was dat op 25 februari 2008 het 1.000ste artikel op ISPam.nl werd gepubliceerd en binnenkort gaan we alweer langs de 1.500. In 2009 zal ongetwijfeld ook  het 2.000ste artikel worden gepubliceerd.

Het format ISPam.nl
Een van de dingen die vaste bezoekers weten is dat we op ISPam.nl altijd om 8:00 uur ‘s ochtends publiceren (en soms iets later). In 2008 is daar zover ik weet nooit vanaf geweken. In 2008 hebben we aan dit format vast gehouden. De reden voor één publicatie moment is dat iedereen weet wanneer er weer nieuws op ISPam.nl zal verschijnen, de redactie, de lezers maar ook partijen aan wie een reactie wordt gevraagd.

Ook publiceren we op ISPam.nl in principe twee artikelen per dag, soms drie en heel soms maar één. De hoeveelheid nieuws die relevant is voor de doelgroep van ISPam.nl is niet constant. Daarom spreiden we artikelen soms over meerdere dagen, zodat we op ISPam.nl altijd iets te melden hebben.

Op dit moment zijn we aan het kijken of we in 2009 de dagelijkse hoeveelheid artikelen op ISPam.nl toch kunnen uitbreiden door meer columns en achtergronden te schijven én of we daarom een extra publicatie moment naast 8:00 uur ‘s ochtends moeten toevoegen. We denken aan 13:00 uur of 15:00 uur.

Uitbreiding van de ISPam.nl redactie
In 2008 is de ISPam.nl redactieuitgebreid. In de voorgaande jaren bestond de ISPam.nl reactie alleen uit ondergetekende als hoofdredacteur en door Steven Ras van ICTRecht werd de wekelijkse column Vraag het mr. Ras verzorgd. In september zijn daar Randy ten Have als redacteur en Thijs Alink als columnist bijgekomen.

Nu ISPam.nl als platform een goed fundament heeft gekregen en  gaan we in 2009 daar verder op bouwen. Om dat te bereiken zijn er twee dingen belangrijk. Allereerst gaan we op zoek naar goede redacteuren en columnisten en we hebben er al een paar op het oog. Ook denken we er over om een eindredacteur aan te trekken.

ISPam.nl via IPv6 bereikbaar
In samenwerking met onze hoster PCextreme is ISPam.nl ook via IPv6 bereikbaar gemaakt.

Adverteer op ISPam.nl
Natuurlijk willen we deze kans ook niet onbenut laten om u er op te wijzen dat het zeer interessant is om op ISPam.nl te adverteren. Als uw doelgroep uit datacentra, hosters en providers bestaat, dan bent u bij ISPam.nl aan het juiste adres. Denk bijvoorbeeld aan een tekstadvertentie, die bestaat uit uw logo plus twee regels tekst. U hoeft geen dure banner te laten ontwerpen en over de tekst in uw tekstadvertentie denken we graag met u mee!

Bekijk hier de scherpe adverterentietarieven van ISPam.nl

Bedankt!
Als laatste willen we iedereen die heeft bijgedragen aan het succes van ISPam.nl in 2008 bedanken. Onze adverteerders die ISPam.nl mogelijk maken, de tipgevers die de redactie op nieuws hebben gewezen, onze hoster voor het in de lucht houden van ISPam.nl en niet in de laatste plaats jullie, de ISPam.nl bezoekers voor wie we het allemaal doen!

In 2008 werden er een aantal beruchte malware en spam hosters door hun transit providers van het internet afgesloten. Het begon met Atrivo dat volgens een onderzoek de Amerikaanse tegenhanger van Russian Business Networks (RBN) zou zijn. Uit een onderzoek zou blijken dat het netwerk van Atrivo gebruikt wordt voor het hosten van malware, spammende mailservers, Botnet Command & Control (C&C) servers en nog meer ellende.

Atrivo en Estdomains
Ook bood Atrivo onderdak aan Estdomains, een ICANN accredited registrar, met zo’n 281.000 geregistreerde domeinnamen waarvan het grootste deel enkel is geregistreerd voor het hosten van malware en spam websites. Ook DirectI kreeg een veeg uit de pan omdat het de registrar infrastructuur van Estdomains verzorgde en er voor Estdomains zo’n 15.000 malware en spam domeinnamen anoniem geregistreerd zijn via de PrivacyProtect service van DirectI. Kort hierna maakte DirectI bekend al eerder de banden met Estdomains te hebben verbroken naar aanleiding van een artikel over de wandel en handel van het bedrijf.

Atrivo netwerk veranderd in een LAN
Het duurde echter niet lang voor dat het netwerk van Atrivo in een LAN veranderde. Binnen enkele uren na publicatie van het onderzoek over het bedrijf werd het al gedepeerd door haar belangrijkste transit-provider Global Crossing. Daar bleef het niet bij, want niet veel later besloten de twee overgebleven transit-providers Bandcon  en WVFiber het zelfde te doen.

Binnen 36 uur wist Atrivo toch weer een uplink te krijgen Pacific Internet Exchange (PIE), die onder druk van Spamhaus de uplink er net zo snel weer uittrokken. En opnieuw wist Atrivo via UnitedLayer een uplink te krijgen, op voorwaarde dat er geen malware, spam, etc meer gehost zou worden binnen het Atrivo netwerk.

Estdomains komt terug online via het Nederlandse Ecatel
Om die reden moest Atrivo de banden met Estdomains verbreken. Dat was echter geen probleem, want al snel wist Estdomains een nieuw thuis te vinden, dit keer bij het Nederlandse Ecatel. De concullega’s van Ecatel waren er echter niet van gecharmeerd dat Estdomains op Nederlands bodem een onderkomen hadden gevonden.

In een reactie tegenover ISPam.nl liet Ecatel weten zelf niet op de hoogte te zijn geweest van het feit dat Estdomains in hun netwerk staat, maar dat geen probleem is zolang er geen abuse meldingen over hen kwamen. Niet veel later besloot Ecatel onder druk van de Nederlandse concullega’s toch de IP-adressen van Estdomains te nullrouten.

Estdomains geroyeerd als ICANN accredited registrar
Voor Estdomains waren de problemen hiermee echter nog niet voorbij. Ook ICANN kreeg het bedrijf in het vizier en ontdekte dat de directeur van het bedrijf eerder het jaar was veroordeeld voor creditcard fraude, witwassen van crimineel geld en valsheid in geschrifte en in het contract dat ICANN met registrars sluit staat dat bestuurders van de registrar niet veroordeeld mogen zijn voor fraude. Zodoende was het einde verhaal voor Estdomains. De 281.000 door Estdomains geregistreerde domeinnamen zijn door DirectI overgenomen, gezien het bedrijf  de infrastructuur toch al leverde, zodoende veranderd er voor de klanten van Estdomains feitelijk niets.

McColo offline: 75 procent minder spam
Later het jaar werd er opnieuw een netwerk dat voornamelijk gebruik werd voor het hosten van malware, spam en botnet C&C servers in een LAN veranderd. Door het afsluiten van het McColo netwerk verminderde de hoeveelheid spam die er wereldwijd werd verstuurd korte tijd met 75 procent, dit effect was voornamelijk toe te schrijven aan het feit dat het netwerk de thuishaven was van verschillende botnets.

McColo via het Nederlandse Ecatel online; Ecatel netwerk gaat offline
Uiteindelijk veranderde ook het netwerk van het Nederlandse Ecatel in een LAN. Naar verluid zou McColo via het Ecatel netwerk weer online zijn gekomen en er zou ook malware en spam worden gehost binnen het netwerk van Ecatel.  Door transit-providers Tiscali en Hurricane Electric werd daarom de uplink van Ecatel eruit getrokken, waarna het netwerk van Ecatel in een LAN veranderde. Binnen 24 uur had Ecatel via Joint-Transit toch weer verbinding met het internet.

In een reactie tegenover ISPam.nl stelde Ecatel dat er een aantal klanten zonder medeweten van het bedrijf malware hadden gehost binnen het netwerk op eigen IP-addressen (PI-space), waardoor abuse meldingen niet bij Ecatel maar bij de klant binnen kwamen.

Ook in 2008 is ISPam.nl op de koffie gegaan bij verschillende bedrijven. In de tweede helft van het jaar is ISPam.nl niet meer op de koffie gegaan, grotendeels door tijdgebrek. Eén van de goede voornemens van de redactie voor 2009 is daarom ook om de rubriek op de koffie bij weer op te pakken. Daarom de volgende oproep: Vind jij het leuk als de ISPam.nl redactie bij jouw op de koffie komt? Stuur dan je uitnodiging naar redactie@ispam.nl. Wij nemen dan zo snel mogelijk contact met je op.

In 2008 ging ISPam.nl bij de volgende bedrijven op de koffie:

Op de koffie bij Denit Hosting Solutions
In januari is ISPam.nl op de koffie geweest bij Denit Hosting Solutions, waar ISPam.nl een gesprek had met algemeen directeur Dennis Bruin en ISPam.nl een kijkje heeft gekregen in de Denit cage in het TelecityRedbus Gyroscoopweg datacentrum.
Lees op de koffie bij  Denit Hosting Solutions

Op de koffie bij Databarn en We Dare
In maart is ISPam.nl op de koffie geweest bij We Dare in Amsterdam. Hier had ISPam.nl een gesprek met directeur Jordy Dost en heeft ISPam.nl een rondleiding gekregen door het Databarn datacentrum.
Lees op de koffie bij Databarn en We Dare

Op de koffie bij NXS en DCG Amsterdam
In april is ISPam.nl op de koffie geweest bij NXS in DCG Amsterdam, waar NXS één van de eigenaren van is. ISPam.nl had hier een gesprek met Siemon van den Berg, directeur van NXS.
Lees op de koffie bij NXS en DCG Amsterdam

Op de koffie bij EvoSwitch
In april is ISPam.nl op de koffie geweest bij EvoSwitch in Haarlem. Hier had ISPam.nl een gesprek met Innovation Director Laurens Rosenthal en kreeg ISPam.nl een rondleiding door het datacentrum.
Lees op de koffie bij EvoSwitch

Op de koffie bij Jet-Stream
In mei is ISPam.nl naar het Hoge Noorden afgereisd om op de koffie te gaan bij Jet-Stream in Groningen. ISPam.nl had hier een gesprek met directeur en oprichter Stef van der Ziel.
Lees op de koffie bij Jet Stream

Op de koffie bij het Meldpunt Kinderporno
Afgelopen dinsdag ben ik op de koffie geweest bij het Meldpunt Kinderporno in Amsterdam. Het meldpunt behandelt meldingen over kinderporno op internet, maakt zelf een beoordeling of hetgeen gemeld is strafbaar is aan de hand van het wetsartikel dat kinderporno strafbaar stelt (240b Sr). Indien dat het geval is stuurt zij de melding door naar het KLPD of naar een meldpunt in het buitenland dat eveneens bij INHOPE is aangesloten.
Lees op de koffie bij het Meldpunt Kinderporno

Op ISPam.nl kunnen lezers artikelen van een waardering voorzien. Deze mogelijkheid zit een beetje verstopt en onbekend maakt onbemind. In 2009 gaan we daarom een beter rating systeem voor ISPam.nl ontwikkelen. Desalniettemin hebben we, op verzoek, toch een lijst gemaakt van de best gewaardeerde artikelen in 2008 op ISPam.nl met minimaal 5 waarderingen.

De best gewaardeerde artikelen op ISPam.nl van 2008 zijn:

1. Telenet CEO Duco Sickinghe is gek geworden (5 uit 5)
   Het duopolie waar Telenet onderdeel van uit maakt lijkt de (Nederlandse) CEO van Telenet naar het hoofd gestegen. Duco Sickinghe stelt dat er altijd wel internetters tegen hun datalimiet aanlopen, omdat hun datalimiet zodanig hoog is dat ze zich bij Telenet afvragen of dit wel legaal is. Het gemiddelde datalimiet bij Telenet is 12GB per maand.
2. Tweede Kamer kiest voor 12 maanden bewaarplicht (4.86 uit 5)
   Het kabinet wil een bewaarplicht van 18 maanden, verschillende fracties in de Tweede Kamer willen een zo minimaal mogelijk bewaarplicht van 6 maanden. Uiteindelijk bepaald een amendement van Christenunie dat het 12 maanden wordt.
3. Verslag Domeinnaamdebat 2008 (4.67 uit 5)
   ISPam.nl  reisde af naar Zeist om het Domeinnaamdebat 2008 bij te wonen waar een aantal voorstellen werden besproken van en over SIDN en het .nl-domein.
4. BIT-2 datacentrum wordt met 1.200m2 datavloer uitgebreid (4.56 uit 5)
   Het BIT-2 datacentrum in Ede wordt met 1.200m2 datavloer uitgebreid.
5. Kaping domeinnaam SolidHost mogelijk door veiligheidslek bij eNom? (4.2 uit 5)
   De domeinnaam van SolidHost (solidhost.com) was volgens het bedrijf gekaapt door een veiligheidslek bij de Amerikaanse ICANN accredited registrar eNom.

In 2008 is Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN) verder gegaan met de professionalisering die de organisatie enkele jaren geleden heeft ingezet. Helaas staat daar tegenover dat SIDN in 2008 ook geplaagd is door een reeks blunders en incidenten die veel SIDN deelnemers en ISPam.nl bezoekers nog lang zullen bij blijven.

Nieuwe geschillenregeling .nl-domeinnamen
In januari gaat SIDN goed van start met een consultatie over de invoering van een kwaliteitsnorm voor SIDN deelnemers. Daarnaast introduceert SIDN ook haar nieuwe geschillenregeling, die de oude ADR-procedure zal vervangen. De geschillenregeling bevat nog niet direct mediation. Aan het einde van het jaar is die er als nog aan toegevoegd, naar het model van Nominet (het .uk-registry).

Sponsoring van een lokale volleybalvereniging
Het eerste kleine incident was het feit dat SIDN een lokale volleybalvereniging sponsort, verschillende SIDN deelnemers vinden het nog steeds onbegrijpelijk dat SIDN dit doet omdat ze niet begrijpen wat het oplevert, ook al zal zijn er nauwelijks kosten aan verbonden.

Landrush numerieke .nl-domeinnamen
Op 28 februari werd de landrush numerieke .nl-domeinnamen door SIDN gehouden. De landrush liep volledig in het honderd door dat enkele SIDN deelnemers tientallen speciaal geconfigureerde mailservers hadden ingezet die een soort DDoS-aanval op de mailservers van SIDN hebben veroorzaakt. Hierdoor konden andere SIDN deelnemers die maar één of enkele mailservers inzette de mailservers van SIDN op het moment suprême niet of nauwelijks bereiken, waardoor vrijwel alle numerieke .nl-domeinnamen van tot en met 10000.nl door enkele partijen waren gekaapt.

SIDN had zich tegen overbelasting van haar systemen bewapend door alle aanvragen eerst in de wachtrij te plaatsen op volgorde van binnenkomst en deze pas op een later moment aan het DRS-systeem aan te bieden. Echter reageerde SIDN niet op signalen van haar deelnemers dat er een probleem was en werd er hoog en laag ontkent dat enkele SIDN deelnemers er met grote hoeveelheden .nl-domeinnamen er van door zouden zijn gegaan. En werden de registraties gewoon doorgevoerd en daarmee definitief gemaakt.

Dit leidde tot een gevolg van protest, een onderzoek van ISPConnect, kamervragen van Arda Gerkens van de Socialistische Partij (SP), berichten in alle online media, kranten, radio, etc. Uit het onderzoek van ISPConnect bleek uiteindelijk dat vrijwel alle SIDN deelnemers die aan de landrush numerieke .nl-domeinnamen hadden deelgenomen problemen hadden ondervonden en eisten vrijwel unaniem dat de landrush werd teruggedraaid. SIDN bleef echter bij hoog en laag ontkennen dat er iets aan de hand was.

Een week later volgde ook de resultaten van het eigen onderzoek van SIDN, dat nagenoeg gelijk was aan de resultaten van het onderzoek van ISPConnect. Tegelijkertijd maakte SIDN bekend dat het met de belangrijkste kapers van de numerieke .nl-domeinnamen afspraken had gemaakt dat er willekeurig numerieke .nl-domeinnamen zouden worden teruggeven. Er volgde nog een evaluatie bijeenkomst en de kamervragen werden voor SIDN positief beantwoord. Enkele maanden later werden de teruggeven domeinnamen door een notaris onder alle aanvragers tijdens de landrush verloot. Zo liep de hele kwestie voor SIDN met een sisser af.

ENUM Live! in Nederland
Na ruim een jaar van consultaties en voorbereidingen werd op 26 maart de Nederlandse publieke ENUM officieel in gebruik genomen. De eerste ENUM registratie in Nederland werd symbolisch door Mark Frequin, directeur-generaal Energie en Telecom van het Ministerie van Economische Zaken verricht. IT-Works trad als eerste Nederlandse ENUM-registrar op. Een klein half jaar later waren er nog maar 48 ENUM registraties verricht.  De Nederlandse publieke ENUM wordt beheerd door Stichting ENUM, een initiatief van SIDN.

Deel .nl-zone onbereikbaar door verdwenen glue records
29 mei moest de dag worden waar SIDN weer kon schitteren op de SIDN relatiedag. Het liep echter volledig anders. Na een onderhoudsvenster van het DRS-systeem van SIDN waren er totaal 175 glue records verdwenen uit de .nl-zonefile. Op zich geen heel groot aantal, echter zijn deze glue records van partijen die sinds het onderhoudsvenster nog mutaties hebben doorgevoerd, voornamelijk dus de grootste SIDN deelnemers met geautomatiseerde domeinregistratie systemen. Hierdoor was ondanks het relatief kleine aantal verdwenen glue records toch een groot deel van de .nl-zone onbereikbaar. De storing begon nadat de eerste zonfile om 00:00 was gegenereerd en was om 6:15 uur verholpen.

Twee onderzoeken: .nl-domein is één van de veiligste ter wereld
Gelukkig is het niet alleen kommer en kwel met SIDN, uit twee onafhankelijke onderzoeken blijkt dat het .nl-domein één van de veiligste ter wereld is. Ondanks dat SIDN directeur Roelof Meijer tegenover ISPam.nl stelde dat de rol die SIDN daar in speelt niet zo heel groot is, mag toch worden aangenomen dat SIDN daar toch een belangrijke rol in speelt.

Convenant waarborging .nl-domein
In juni sluit SIDN met staatssecretaris Heemskerk het convenant waarborging .nl-domein. In het convenant staan een reeks maatregelen waar SIDN aan moet voldoen om de continuiteit van het .nl-domein te borgen. Daarnaast spreken SIDN en de staatssecretaris ook af dat de Staat SIDN zal helpen wanneer er grote problemen zijn.

Systeem DNS.BE geen alternatief voor DRS4; Prijzen niet langer openbaar
Verschillende SIDN deelnemers klagen er over dat SIDN niet naar hen luistert, zeker de roep om over te stappen op het systeem van de zuiderburen van DNS.BE dat ook voor EURid gebruikt is, zou SIDN geen gehoor aan geven. Niks is echter minder waar, in alle stilte heeft SIDN daar onderzoek naar gedaan. Echter was de uitkomst dat het systeem van DNS.BE geen alternatief vormt voor DRS4 van SIDN zelf.

Tegelijkertijd maakte SIDN bekend dat de prijzen voor .nl-domeinnaamregistraties van de publieke SIDN website zijn verwijderd. Een andere vurige wens van veel SIDN deelnemers, die aan hun klanten moeten uitleggen waarom hun hoster zoveel opslag op een .nl-domeinnaam rekent. Dit keer heeft SIDN dus duidelijk naar haar deelnemers geluisterd.

3 miljoenste .nl-domeinnaam geregistreerd
Op 11 juli was het zo ver toen werd door SIDN de 3 miljoenste .nl-domeinnaam geregistreerd.

Quarantaineperiode voor opgeheven .nl-domeinnamen
De lang verwachte quarantaineperiode voor opgeheven .nl-domeinnamen is op 6 september zonder problemen ingevoerd. Een opgeheven .nl-domeinnaam komt daardoor niet meer direct vrij voor registratie maar staat eerst nog 40 dagen in quarantaine. SIDN deelnemers die achterelkaar proberen om .nl-domeinnamen in quarantaine tervergeefs te registreren worden hard door SIDN aangemaakt (blokkering en royement zonder waarschuwing). Een kleine drie maanden na de invoering noemt SIDN de quarantaineperiode een succes.

SIDN DRS4 uren lang plat door storing
Op 17 oktober heeft het domeinregistratie systeem van SIDN totaal 8 uur platgelegen door een storingn in het database cluster. Extra vervelend was het dat de storing begon om 9:30 uur en eindigde om 17:30 uur weer voorbij was, waardoor gedurende kantooruren het niet mogelijk was om .nl-domeinnamen te registreren of muteren.

Claim je domein campagne
In november heeft SIDN de “Claim je domein” campagne gehouden, waarmee SIDN particulieren wilde aanmoedigen om een .nl-domeinnaam te registreren, omdat een .nl-domeinnaam onderdeel van je (online) identiteit is. SIDN heeft campagne materiaal beschikbaar gesteld aan haar deelnemers, zodat ze op de campagne konden inhaken.

Domeinnaamdebat 2008
Na drie jaar heeft SIDN opnieuw een Domeinnaamdebat georganiseerd. Dit keer stonden op de agenda het mogelijk maken om .nl-domeinnamen te reserveren (zonder deze op te nemen in de .nl-zonefile), het afschermen van de whois-gegevens, het afschaffen van het domicilie adres en het afschaffen van de identificatieplicht voorafgaand aan het registreren van een .nl-domeinnaam. Het verslag van het Domeinnaamdebat 2008 is hier te lezen.

EPP-interface opnieuw één jaar uitgesteld
Eind november maakt SIDN bekend dat de EPP-interface opnieuw één jaar is uitgesteld. Eerder had SIDN beloofd dat het in 2008 echt zou gaan lukken. Terwijl de EPP-interface oorspronkelijk al een jaar geleden gereed zou zijn. Dit tot grote frustratie van veel SIDN deelnemers.

Heftige reacties, een petitie en kamervragen na prijswijziging SIDN
Begin december maakte SIDN een ingrijpende prijswijziging bekend. Allereerst zouden vanaf 2009 er geen kosten meer in rekening worden gebracht voor de meest voorkomende betaalde transacties: nieuwe registraties, verhuizingen en houderwijzigingen. Daar tegenover staat dat de deelnemerbijdrage per kwartaal met 50 euro om hoog gaat van 155 euro naar 205 euro. Daarnaast voert SIDN ook een staffelkorting in die vanaf de 10.000ste .nl-domeinnaam 2 procent bedraagt tot 8 procent vanaf de 100.000ste .nl-domeinnaam.

De reacties op de prijswijziging van SIDN logen er niet om, vooral kleine SIDN deelnemers voelen zich door SIDN verraden en gediscrimineerd en starten daarom een petitie waarin ze ondermeer eisen dat de prijswijziging wordt teruggedraaid. Daarnaast stappen de initiatiefnemers van de petitie ook naar mededingingsautoriteit NMa.  SIDN is niet onder de indruk van de petitie, die na een spamrun naar alle SIDN deelnemers wel de nodige ondertekeningen krijgt. Ook stelt Arda Gerkens van de Socialistische Partij (SP) kamervragen over de prijswijziging van SIDN.

SIDN: Lees de hele trilogie
Dit is alweer het derde jaaroverzicht over SIDN dat ISPam.nl schrijft. Lees hier het jaaroverzicht 2006 over SIDN DRS4 en het jaaroverzicht 2007 over SIDN van ISPam.nl.

In 2008 werd ISPam.nl ook weer druk bezocht, in dit overzicht de artikelen die het meest werden gelezen op ISPam.nl.

De top 5 meest gelezen (doorgeklikte) artikelen op ISPam.nl in 2008 zijn:

1. Vuil spel bij faillissement DIS Hosting?
   Bij het faillisement van DIS Hosting stelde de directeur van het bedrijf, Harmen Dam, tegenover ISPam.nl dat er sprake zou zijn van vuilspel door oud-vennoot Harry Dijkstra.
2. Stroomstoring in NIKHEF ontregelt Nederlands internet
   Een stroomstoring in het NIKHEF datacentrum zorgde er voor dat het Nederlandse internet ontregeld werd, door dat NIKHEF één van de oudste AMS-IX locaties is en relatief veel ISP’s daar op de AMS-IX aansluiten, hierdoor waren veel websites enige tijd niet of slecht bereikbaar.
3. Landrush numerieke .nl-domeinnamen gekaapt
   De landrush numerieke .nl-domeinnamen is volledig in het honderd gelopen. Aan de ene kant was dit het geval van een gebrekkige voorbereiding van SIDN en aan de andere kant door het feit dat enkele inventieve SIDN deelnemers hier slim gebruik van maakten door met een enorm serverpark de mailservers van SIDN te bestoken met aanvragen, waardoor andere deelnemers geen verbinding met mailservers konden krijgen.
4. Politie wil verbod op anoniem bellen en internetten
   Naar aanleiding van een rapport over Nigeriaanse 419-scammers, die per spam mensen een hoop geld beloven maar ze uiteindelijk flink geld afhandig maken, concludeert de politie dat het anoniem bellen en internetten verboden moet worden, omdat anonimiteit de opsporing van dit soort criminelen lastig maakt.
5. Op de koffie bij NXS en DCG Amsterdam
   Het laatste artikel in deze top 5 is geen nieuws, maar een op de koffie bij. ISPam.nl ging op de koffie bij NXS en DCG Amsterdam. Door het DCG Amsterdam datacentrum kreeg ISPam.nl een rondleiding.

Ook in 2008 werden er in Nederland weer een aantal datacentra geopend en uitgebreid. Daarnaast werden er ook een nog groter aantal nieuwe datacentra aangekondigd die vanaf 2009 de deuren zullen openen. In dit jaaroverzicht 2008: nieuwe datacentra een overzicht van zowel geopende als aangekondigde nieuwe  datacentra waar ISPam.nl het afgelopen jaar over bericht heeft.

Nieuwe en uitgebreide datacentra in 2008

Digital Residence
Locatie: Nijmegen
Datavloer: 450m2 (150 racks)
Stroomvoorziening: N+1 UPS systeem, 1 generator
Digital Residence opent nieuw datacentrum in Nijmegen (27 mei)

Interbox Internet
Locatie: Capelle aan den IJssel
Datavloer: 150m2 (42 racks)
Stroomvoorziening: UPS systeem, geen generator
InterBox Internet opent nieuw datacentrum in Capelle aan den IJssel (12 september)

GrafiX Alphen aan den Rijn
Locatie: Alphen aan den Rijn
Datavloer: onbekend (1800m2 datacentrum)
Stroomvoorziening: N+1 UPS systeem, 1 generator
GrafiX opent nieuw datacentrum in Alphen aan den Rijn (16 april)

Interxion Ams-5
Locatie: Amsterdam
Datavloer: 1.200m2
Stroomvoorziening: 2N UPS-systemen en generatoren
Interxion opent vijfde datacentrum in Amsterdam (24 november)

KPN CyberCenter 5
Locatie: Almere
Datavloer: 5.000m2
Stroomvoorziening: N+2 UPS-systemen en generatoren
KPN opent vijfde KPN CyberCenter in Almere (5 december)

Aankondigingen van nieuwe en uit te breiden datacentra in 2008

Uitbreiding BIT-2
Locatie: Ede
Datavloer: 1.200m2
BIT-2 datacentrum wordt met 1.200m2 datavloer uitgebreid (4 juni)

Global-e 2
Locatie: Rijen
Datavloer: 600m2
Global-e kondigt nieuw datacentrum aan in Rijen (Noord-Brabant) (3 september)

Global Crossing
Locatie: Amsterdam
Datavloer: 5.000m2
Global Crossing bouwt datacentrum in Amsterdam (8 september)

“Agriport A7 datacentrum”
Locatie: Agriport A7, Wieringermeer
Datavloer: onbekend (20.000m2 datacentrum)
Unieke samenwerking tussen datacentrum en glastuinbouw (20 november)

Introweb
Locatie: Hengelo
Datavloer: onbekend
Nieuw datacentrum voor Introweb in Hengelo (7 november)

Hostbasket 2
Locatie: Mechelen, België (op het terrein van moederbedrijf Telenet)
Datavloer: onbekend (initieel 40 racks)
Hostbasket investeert in datacenters (12 december)

Jaaroverzicht nieuwe datacentra 2007
Vorig jaar publiceerde ISPam.nl ook al een jaaroverzicht nieuwe en aangekondigde datacentra.