Journalistiek

Onpartijdig, onafhankelijk nieuws, uitsluitend in dienst van het branchebelang.

Vraag het Mr. Ras: Algemene voorwaarden (inclusief 2 casussen)

  • Door
  • Vraag het Mr. Ras
  • geplaatst op
  • 23 augustus 2007 12:22 uur

ICTRechtVandaag weer een nieuwe Vraag het Mr. Ras, de nieuwe rubriek op ISPam.nl waarin Mr. Steven Ras van ICTRecht één juridische vraag van ISPam.nl lezers beantwoord. De vraag die deze week door Mr. Ras wordt behandeld bevat ook twee casussen over Planet Internet en XS4ALL. Het thema voor de volgende Vraag het Mr. Ras wordt volgende week op ISPam.nl geplaatst.

Hoe stel je algemene voorwaarden langs elektronische weg ter beschikking?

Algemene voorwaarden worden voor of bij het sluiten van een elektronische overeenkomst regelmatig verkeerd ter beschikking gesteld. Aan het ter beschikking stellen van algemene voorwaarden zijn een aantal eisen verbonden. Indien niet aan deze eisen wordt voldaan, heeft de klant de mogelijkheid om bepaalde bedingen te vernietigen. Hierbij moet opgemerkt worden dat grotere bedrijven (bedrijven die een jaarrekening moeten publiceren of waarbij 50 of meer medewerkers werkzaam zijn) dit vernietigingsrecht van art. 6:233 sub b BW niet hebben.

Toegankelijkheid algemene voorwaarden
Het langs elektronische weg beschikbaar stellen van algemene voorwaarden wordt geregeld door artikel 6:234, lid 1 sub c BW:

hetzij, indien de overeenkomst langs elektronische weg tot stand komt, de algemene voorwaarden voor of bij sluiten van overeenkomst aan de wederpartij langs elektronische weg ter beschikking heeft gesteld op zodanige wijze dat deze door hem kunnen worden opgeslagen en voor hem toegankelijk zijn ten behoeve van latere kennisneming of, indien dit redelijkerwijs niet mogelijk is, voor totstandkoming van overeenkomst aan wederpartij heeft bekend gemaakt waar van voorwaarden langs elektronische weg kan worden kennisgenomen, alsmede dat zij op verzoek langs elektronische weg of op andere wijze zullen worden toegezonden.

Voorwaarden elektronisch ter beschikking stellen

  1. Ten eerste dienen de algemene voorwaarden voor de wederpartij toegankelijk te zijn. Dat kan bijvoorbeeld door gebruik te maken van een hyperlink naar de algemene voorwaarden. Een scrollbar, zoals XS4ALL en Planet Internet hebben opgenomen (zie casus), is niet per sé noodzakelijk. Aangezien veel internetgebruikers popup-blockers hanteren, zijn algemene voorwaarden mijns inziens ontoegankelijk indien er gebruik wordt gemaakt van een popup-venster.
  2. Ten tweede dient aan de wederpartij de mogelijkheid te worden geboden dat de voorwaarden opgeslagen kunnen worden en voor de wederpartij beschikbaar zijn voor latere kennisneming. Aan dit vereiste kan worden voldaan door de mogelijkheid te bieden om de voorwaarden te downloaden (bijv. in PDF).

Casussen Planet Internet en XS4ALL

Om bovengenoemde iets sprekender te maken zal ik de terbeschikkingstelling van de algemene voorwaarden van zowel XS4ALL als Planet Internet toetsen.

Casus Planet Internet:

Casus Vraag het Mr. Ras: Planet Internet

Planet Internet maakt de algemene voorwaarden toegankelijk middels een tekstveld. Daarmee is aan het eerste vereiste voldaan. De wederpartij krijgt bij Planet Internet niet de mogelijkheid om de algemene voorwaarden te downloaden. Natuurlijk is het wel mogelijk om de tekst te selecteren en vervolgens naar WORD te kopiëren en op te slaan. Naar mijn mening mogen dergelijke handelingen niet van een wederpartij worden verwacht. Planet Internet voldoet dan ook niet aan het tweede vereiste van artikel 6:234, lid 1 sub c BW. Het gevolg voor Planet Internet is dat de wederpartij een beroep kan doen op vernietiging van bepaalde bedingen uit de algemene voorwaarden.

Casus XS4ALL:

Casus Vraag het Mr. Ras: XS4ALL

XS4ALL maakt de algemene voorwaarden toegankelijk middels een tekstveld. Daarmee is aan het eerste vereiste voldaan. Daarnaast kan de wederpartij de algemene voorwaarden downloaden en printen. XS4ALL voldoet dan ook aan het tweede vereiste dat de voorwaarden kunnen worden opgeslagen en voor de wederpartij beschikbaar zijn voor latere kennisneming.

Risico op vernietiging
Bij XS4ALL speelt er wel een ander probleem. Artikel 6:234, lid 1 sub c BW is namelijk alleen van toepassing op overeenkomsten die langs elektronische weg tot stand komen. Bij XS4ALL moet de wederpartij de overeenkomst eerst nog printen en vervolgens schriftelijk retourneren. Daarom is van een langs elektronische weg tot stand gekomen overeenkomst bij XS4ALL geen sprake. XS4ALL loopt hiermee het risico dat de wederpartij een geslaagd beroep doet op vernietiging van een bepaald beding, omdat de algemene voorwaarden niet via de website ter beschikking kunnen worden gesteld. Dit is een hiaat in de wetgeving waarvoor een wetsvoorstel in de maak is. Waarschijnlijk wordt aan artikel 6:234 BW de volgende zinsnede toegevoegd:

Voor de in lid 1 onder c bedoelde wijze van kennisname is de uitdrukkelijke instemming van de wederpartij vereist indien de overeenkomst niet langs elektronische weg tot stand komt

Update 27/08 Arnout Veenman:
Nu.nl heeft het artikel overgenomen. De juristen van Planet zijn het niet met het standpunt van Steven Ras eens zo valt te lezen in het artikel op nu.nl. Arnoud Engelfriet is het op zijn beurt weer oneens met de juristen van Planet en wél eens met Steven Ras.

Juristen die ook een mening hebben over de casus over de algemene voorwaarden van Planet worden uitgenodigd om te reageren per e-mail of bij voorkeur in de reacties.

Nijman, 24 augustus 2007 10:50 am

Als je een link opneemt naar een PDF met de Algemene Voorwaarden is dat dan voldoende of moet er duidelijk bij staan 'u kunt de voorwaarden opslaan door met de rechter.....'

Steven Ras, 24 augustus 2007 1:09 pm

Voldoende is naar mijn mening het voorbeeld van XS4ALL. Zorg dan wel dat het gehele bestelproces langs elektronische weg verloopt.

Arnoud Engelfriet, 24 augustus 2007 2:28 pm

"Het gevolg voor Planet Internet is dat de wederpartij een beroep kan doen op vernietiging van bepaalde bedingen uit de algemene voorwaarden."

Waarom slechts *bepaalde* bedingen? Ze zijn allemaal op dezelfde manier beschikbaar. Als die manier niet voldoet aan 6:234 lid 1 sub c, dan geldt de vernietigbaarheid toch voor al die bedingen?

Arnoud

Steven Ras, 24 augustus 2007 3:06 pm

Dat klopt, verkeerde woordkeus. Dankje.

Artikel 6:233 BW:

Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar

a. indien het, gelet op de aard en de overige inhoud van de overeenkomst, de wijze waarop de voorwaarden zijn tot stand gekomen, de wederzijds kenbare belangen van partijen en de overige omstandigheden van het geval, onredelijk bezwarend is voor de wederpartij; of

b. indien de gebruiker aan de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene voorwaarden kennis te nemen.

Martijn, 24 augustus 2007 11:41 pm

Is het noodzakelijk om vanuit het bestelproces *direct* naar een downloadbare versie van de AV te verwijzen?

Wij verwijzen nu naar een pagina met onze AV, en op die pagina staat bovenaan weer een link naar dezelfde tekst in PDF. Is dat voldoende?

Henkie, 27 augustus 2007 5:39 pm

Toch jammer dat het hier wel erg veel gaat over "naar mijn mening" dit en "naar mijn mening" zo. De wet zegt "De algemene voorwaarden moeten kunnen worden opgeslagen". Nou kun je hoog en laag springen, maar de algemene voorwaarden van Planet kunnen door de wederpartij worden opgeslagen. Er staat niks in de wet over het aantal handelingen dat ervoor nodig is. Is twee muisklikken teveel? Vier klikken?

Het ontgaat me helemaal waarom de XS4all-methode wél als acceptabel wordt gepresenteerd. De voorwaarden kunnen worden geprint, maar dan verplicht je de wederpartij om een printer in de buurt te hebben. De voorwaarden kunnen als PDF worden opgeslagen, maar je kunt ze dan pas lezen als je als gebruiker aparte software installeert of hebt geïnstalleerd. Noem me gekke Henkie, maar een oplossing waarbij je de klant verplicht om ofwel een printer tot zijn beschikking te hebben, ofwel een softwarepakket moet installeren vind ik nou niet bepaald dichter in de buurt komen van de wetgeving dan de oplossing die Planet biedt. Als puntje bij paaltje komt zijn er vast wel genoeg advocaten te vinden die de methode van XS4all "naar hun mening" strijdig vinden met de wet.

Arnoud Engelfriet, 27 augustus 2007 9:56 pm

Recht is altijd een verzameling meningen, al weegt de mening van de Hoge Raad wel iets meer dan die van gekke Henkie.

Maar in dit geval vind ik het toch vrij duidelijk. Je moet als klant de versie waar je mee akkoord gaat kunnen opslaan. Dan weet je wat je hebt geaccepteerd. En de wetgever wilde dat dat makkelijk te doen was. Zoals Xs4all het doet: een link naar een "printbare versie", wat gewoon een HTML-pagina is zonder maffe opmaak.

Je moet je als klant niet in bochten hoeven te wringen om die tekst op papier te krijgen. En daar gaat Planet dus de fout in. Het zijn namelijk niet vier muisklikken - je moet wel weten welke. En wij internetveteranen vergeten nog wel eens hoe veel mensen surfen dankzij drie gele briefjes onder aan de monitor - "de E is voor internet, de W is voor typen en dat rechthoekje is voor email".

Arnoud

Henkie, 28 augustus 2007 1:07 am

Arnoud, je zegt dat de wetgever wilde dat het makkelijk te doen was. Dat kan ik me wel voorstellen, maar waar ligt de grens? In de wetteksten zie ik geen grens staan. Je komt met de Hoge Raad aanzetten, maar wat heeft de Hoge Raad hierover gezegd?

Kijk, laat ik even duidelijk maken dat ik de methode van XS4all wel zo netjes vindt. Maar "wel zo netjes" is nou niet bepaald een juridisch begrip. De kwestie is of de wijze waarop Planet de voorwaarden aanbiedt, illegaal is. Ik vraag me dat sterk af. Elke browser, van Firefox en Internet Explorer tot aan de knulligste hobbykamerbrowser, heeft een optie om de pagina die je bekijkt, op te slaan. Als je in een tekstverwerker een pagina wilt opslaan ga je naar "Bestand -> Opslaan als...". Dat werkt in een browser net zo. Sla de pagina op op je harde schijf en je kunt 'm later terugkijken. Daarmee voldoet Planet m.i. toch echt aan de wettekst "op zodanige wijze dat deze door hem kunnen worden opgeslagen en voor hem toegankelijk zijn ten behoeve van latere kennisneming".

Of je nou een HTML-pagina opslaat of een PDF-bestand, ik zie juridisch het verschil niet zo. Of nou ja, het verschil is dan nog dat je een opgeslagen HTML-pagina kun je bekijken zonder dat je nog een extra softwarepakket (PDF-reader) hoeft te installeren. Wat dat betreft zou je dus net zo goed kunnen argumenteren dat Planet het niet eens slechter doet dan XS4all.

Arnoud Engelfriet, 28 augustus 2007 8:59 am

Er is nog geen jurisprudentie van de Hoge Raad over dit onderwerp. Je kunt dan kijken naar de parlementaire discussie, waar vaak ook dit soort problemen wordt gesignaleerd. En daar lees ik in de Memorie van Toelichting (www.overheid.nl/op/ onder nummer 28197):

[quote]Aldus wordt bereikt dat voor deze overeenkomsten een situatie ontstaat die gelijkwaardig is aan het geval waarin in de fysieke wereld de algemene voorwaarden feitelijk ter hand worden gesteld. Daarbij worden immers in wezen twee functies vervuld: de wederpartij krijgt een leesbaar schriftelijk stuk in handen waarin de algemene voorwaarden zijn neergelegd (het is voor hem toegankelijk; hij kan van de inhoud daarvan kennisnemen) en dat hij kan bewaren (in de elektronische wereld: opslaan) opdat hij het ook later nog kan inzien.
[/quote]

Daaruit haal ik dat de bedoeling is dat de elektronische AV net zo aangeboden moeten worden als de papieren. Dus op een stuk papier bij het sluiten van de overeenkomst. Alleen als dat echt niet kan, mag je zeggen "ze liggen bij de KVK".

De Planet-AV staan zo te zien in een IFRAME. De inhoud van een iframe wordt niet in elke browser opgeslagen als je de pagina die de iframe opneemt, opslaat.

Arnoud

Roel Croes, 28 augustus 2007 11:41 am

Mr. Steven Ras heeft zeker een punt. Formeel misschien iets minder sterk, maar vanuit een consumentenperspectief gezien is zijn opmerking absoluut terecht. Formeel staan de algemene voorwaarden inderdaad op de Planet website. Echter:
kan je van een consument eisen dat hij of zij moet gaan zoeken naar de algemene voorwaarden?
Kan men van een doorsnee gebruiker verwachten dat hij of zij een link "voorwaarden" rechtsonder op een paar pagina’s direct in verband brengt met de betreffende "algemene voorwaarden en productspecifieke voorwaarden"?
Kan men van eenzelfde gebruiker verwachten dat hij of zij, na het klikken op de link "voorwaarden" de (juridisch) juiste selectie uit de vele aangeboden alternatieven (lees: voorwaarden) maakt?
Naar mijn mening dienen deze vragen ontkennend beantwoord te worden. Niet (alleen) om juridische onduidelijkheden of situaties als deze te voorkomen, maar (ook) vanuit het oogpunt van marketing (klantgericht denken).

Feitelijk is de door Planet gehanteerde methode dus iets anders dan een elektronische variant, van het ter hand stellen van algemene voorwaarden, als omschreven in artikel 6:234, lid 1 sub c BW.

Planet/KPN doet er verstandig aan dankbaar gebruik te maken van de opmerkzaamheid van mr. Ras en een websitebouwer een uurtje aan het werk te zetten. Meer tijd hoeft dat echt niet te kosten. Van het bedrag aan kosten dat Planet zich, mede door het vermijden van juridische steekspelletjes, op die wijze bespaart, kan wellicht nog een bloemetje af. Te versturen naar het adres van mr. Ras als dank voor het verleende gratis advies (dit met in acht name van het feit dat webnieuws een uiterst vluchtig medium is).

Mr. Roel L. Croes
ICT & juridisch adviseur

Richard, 28 augustus 2007 11:40 pm

Na aanleiding van dit bericht vraag ik mij af of toevoegenen als deze : [url=http://www.xs4all.nl/~cvsmiley/amv.jpg]ebookers[/url] toegestaan zijn.
De regel 'Citytrips zijn niet restitueerbaar en niet wijzigbaar.' is namelijk niet opgenomen in de Algemene Voorwaarden en is op deze wijze ook niet te 'downloaden'.

mvg
R. Breumer

Richard, 30 augustus 2007 3:26 pm

Ik snap het probleem niet. Je kunt het altijd knippen en plakken in notepad. Probleem opgelost.

Roel Croes, 4 september 2007 12:10 am

Interessant is hier wellicht een recente uitspraak (29 augustus 2007) van de kantonrechter Haarlem. Hij oordeelde:

"Ingevolge artikel 6:233 sub b is een beroep op de vernietigbaarheid van algemene voorwaarden mogelijk, indien de gebruiker van die voorwaarden de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om daarvan kennis te nemen. Artikel 6:234 lid 1 sub a BW bepaalt vervolgens dat er sprake is van de in artikel 6:233 sub b BW genoemde redelijke mogelijkheid, indien de gebruiker de algemene voorwaarden voor of bij het sluiten van de overeenkomst aan de wederpartij ter hand heeft gesteld.
[eiseres] heeft als reactie op het verweer van [gedaagde] betoogd, dat zij [gedaagde] de in artikel 6:233 BW genoemde redelijke mogelijkheid heeft geboden, omdat zij de algemene voorwaarden tezamen met de offerte van 22 maart 2006 aan [gedaagde] heeft doen toekomen en tevens omdat op de offerte de vindplaats van de algemene voorwaarden wordt vermeld alsmede de mogelijkheid om de voorwaarden op verzoek toegezonden te krijgen.
[gedaagde] heeft gepersisteerd bij zijn verweer en heeft betwist dat de algemene voorwaarden aan de offerte waren gehecht.

De offerte van 22 maart 2006 verwijst naar de vindplaats van de algemene voorwaarden op de website van [eiseres]. Het gebruik van het internet is in het huidige tijdsgewricht inmiddels zodanig ingeburgerd, dat het op elektronische wijze beschikbaar stellen van algemene voorwaarden naar het oordeel van de kantonrechter gelijkwaardig geacht kan worden aan de feitelijke terhandstelling daarvan als genoemd in artikel 6:234 lid 1 sub BW. De beantwoording van de vraag of [eiseres] de algemene voorwaarden tezamen met de offerte van 22 maart 2006 aan [gedaagde] heeft toegestuurd, is dan ook niet bepalend voor de uitkomst van het onderhavige geschil. Nu door [gedaagde] geen feiten of omstandigheden zijn aangevoerd waaruit kan worden afgeleid dat het hem onmogelijk was om via het internet kennis te nemen van de door [eiseres] gehanteerde algemene voorwaarden, leidt het voorgaande ertoe dat zijn beroep op de vernietigbaarheid van de algemene voorwaarden geen effect kan sorteren."

Zie http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=BB2576&u_ljn=BB2576 voor de gehele uitspraak.

Let wel, de site in het onderhavige geval is qua opzet overzichtelijk en technisch gezien eenvoudig. Ze is in geen geval vergelijkbaar met de complexe opbouw en massaliteit van de website van een doorsnee triple play aanbieder.
Daarnaast dient te worden opgemerkt dat eiser slechts één vaste set algemene voorwaarden hanteert, terwijl (in de ogen van een leek) de grote ISPers een soort cafetariamodel hanteren.

Afsluitend merk ik het volgende op: wellicht heeft de eiser het zichzelf relatief lastig gemaakt door de creatieve opmaak van zijn website.

Mr. Roel L. Croes
ICT & juridisch adviseur

  • Pingback: 10 populairste ISPam.nl artikelen van augustus 2007 · ISPam.nl

  • Pingback: Vraag het Mr. Ras: Elektronisch registratieproces SIDN · ISPam.nl

  • Pingback: Verslag SIDN Relatiedag: Presentatie Joost Linnemann · ISPam.nl

  • Pingback: Hosting partij voert verhuizing niet uit - webhostingtalk.nl

  • Feedback!
    Fill out my online form.
    Laatste reacties

    Bedankt voor het succes van ISPam.nl
    Koen Stegeman, Editor-in-Chief & founder Hostingjournalist.com: Jammer Arnout, maar je hebt een mooie bijdrage aan de hosting industrie geleverd, en dat jaren lang....

    Bedankt voor het succes van ISPam.nl
    Dillard Blom: Jammer dat een 'instituut' verdwijnt, en daarmee een bron van informatie over actuele zaken (en opin...

    Bedankt voor het succes van ISPam.nl
    L.: Uit automatisme kijk ik toch nog steeds elke dag naar ispam.nl, toch de hoop dat er nog een berichtj...

    Bedankt voor het succes van ISPam.nl
    Toni Donkers: Arnout bedankt! ik ga het missen dat is een feit!

    Bedankt voor het succes van ISPam.nl
    Marcel Stegeman: Ik zie het nu pas. Inderdaad jammer maar ik kijk nu al uit naar het volgende project.